Focus op Groep of Individu

Kernzin:
De mens is evolutionair gedreven tot zelfbehoud, maar erkent onbewust dat het groepsbelang zijn overleving vergroot.

TREBLA:
Hierboven hebben we de menselijke soort beschouwd als onderdeel van het totale systeem. Men krijgt soms de indruk alsof menselijke wezens verantwoordelijk zouden zijn voor het totale systeem. Maar als we naar het gedrag van menselijke wezens kijken, lijkt het erop dat de evolutie, zoals hierboven vermeld, de mens alleen bedraad heeft om te streven naar zijn eigen overleving en bijgevolg, als alle mensen dat doen, naar de overleving van de groep.

ALEX:
Hoe ligt de balans tussen het streven naar eigen overleving en het ondersteunen van de groep?

TREBLA:
Een persoon richt zich op zichzelf en op de groep waartoe hij behoort. Wat is zijn relatie met de groep? Waardeert hij de groep als concept of als separate individuen in de groep?

Op de basisschool maakt een persoon deel uit van een groep en probeert hij geaccepteerd te worden door de groep, dat wil zeggen door de meeste individuen in de groep. Vervolgens gaat hij naar de middelbare school waar hij deel uitmaakt van een nieuwe groep en opnieuw zal hij zijn best doen om geaccepteerd te worden door de leden van die nieuwe groep. Is de band met de eerste groep die van de basisschool, nog steeds zo sterk dat die blijvend is? Dat zou kunnen maar in het algemeen zal hij zijn uiterste best doen om een geaccepteerd lid van de nieuwe groep te zijn.

Hetzelfde zal gebeuren op de universiteit of op het werk. Het zou zelfs kunnen zijn dat hij naar een ander land emigreert en opnieuw zal er een groep zijn waarin hij probeert te integreren.

Daarom kunnen we nauwelijks ontkennen dat de focus ligt op zichzelf en op het deel uitmaken van en geaccepteerd worden door een groep; dus min of meer onafhankelijk van de specifieke individuen in de groep. De persoon probeert zijn overlevingskansen te optimaliseren en “begrijpt” daarom dat hij, zoals hij bedraad is, lid moet zijn van een groep. Hij is evolutionair niet zo ontwikkeld dat hij, zoals een tijger, alleen kan overleven; hij heeft een groep nodig om hem daarbij te helpen. En dat geldt uiteraard wederzijds voor alle leden van die groep.

Bij dit alles moeten we beseffen dat dit geldt voor de gemiddelde persoon; evolutionair gezien zal er een spreiding zijn van verschillende gedragingen, aangezien de ene persoon meer moeite heeft om van groep te veranderen dan anderen of neiging heeft tot een wat meer solitaire manier van leven.

ALEX:
Wat is zijn relatie met dieren, natuur en de Aarde?

TREBLA:
Laten we aannemen dat er meer “aardse” planeten zijn in het heelal, met alle benodigdheden voor mensen om een comfortabele omgeving te bieden. Houden we zoveel van onze Aarde en dieren dat we nooit naar een andere aarde zullen migreren, zelfs als de omstandigheden hier sterk verslechteren?

Als we naar de andere planeet migreren, nemen we, zoals Noach, dan alle dieren met ons mee? In vele gevallen is dit praktisch niet mogelijk en beperkt men zich tot zichzelf en de dichtstbijzijnde dierbaren. Ik verwacht dat we, zodra de omstandigheden verslechteren — of zelfs daarvoor al — zullen migreren, misschien samen met onze dierbaren, naar de andere planeet en beginnen alsof we naar een ander land emigreren, en dat, zoals we eerder hebben genoemd, ondanks de Aarde en haar dieren.

Dus opnieuw ligt de focus op het overleven van de persoon zelf en secundair op zijn verlangen naar een specifieke groep.

ALEX:
Denk je niet dat mensen dieren meenemen om heel verschillende, maar evolutionair verklaarbare redenen?

Sommigen zullen huisdieren meenemen; anderen een collectie reptielen; weer anderen vee — bijvoorbeeld uit voorzorg, als voedselreserve. Op het eerste gezicht lijkt dat op persoonlijke voorkeur of sentiment, maar misschien speelt iedereen onbewust een rol die in het belang van de groep ligt.

Neem hechting. De neiging tot hechten aan anderen geeft mensen het voordeel van samenwerken en samenleven in groepen. Hechting aan dieren had evolutionair ook nut: honden hielpen bij de jacht, tamme dieren maakten migratie overbodig, en lastdieren zoals paarden vergemakkelijkten landbouw en transport.

Zelfs het meenemen van een reptielencollectie lijkt misschien eigenaardig, maar kan functioneel zijn. Iemand met kennis van giftige dieren weet bijvoorbeeld dat het gif van een pad gebruikt kan worden om een pijl dodelijker te maken. Zulke specifieke kennis kan in een overlevingssituatie cruciaal blijken.

En de mensen die vee meenemen? Die kiezen voor zekerheid. Risicomijdend gedrag kan in veel omstandigheden het voortbestaan van een groep garanderen — net zoals in andere situaties juist roekeloosheid het verschil maakt. Elke gedragsvariant kan op het juiste moment een overlevingsvoordeel opleveren.

TREBLA:
Je hebt misschien gelijk, maar uiteindelijk, wanneer het voortbestaan van een persoon op het spel staat zal in het algemeen die persoon de beslissingen nemen voor zijn eigen overleving. Als hij dat niet doet, zal hij ten onder gaan en alleen diegenen die de beslissing vooral nemen in hun eigen belang, zullen overleven en hun genen aan de volgende generatie doorgeven. Dit zal waarschijnlijk een verschuiving in het gemiddelde overlevingsinstinct teweegbrengen waarbij het eigenbelang sterker zal worden geaccentueerd.

ALEX:
Ik denk dat wij mensen veel gemeen hebben, maar dat we op individueel niveau bewust ook nog veel variëren.

Bij mieren krijgt de koningin verschillende type mieren; verzorgers, werkers, bewakers, etc. Fysiek verschillen het type mieren ook van elkaar, hoewel ze allemaal de koningin als moeder hebben. Zo is dat, denk ik, min of meer ook met mensen.

Een aantal basisvaardigheden zijn generiek voor mensen zoals het vermogen om gedrag te kopiëren, te zien, te horen, te praten, te lopen, etc. Ook hier zullen uitzonderingen op zijn, want het zou best ooit wel eens van pas kunnen zijn gekomen dat iemand bijvoorbeeld doof of blind was, maar ik vermoed dat een groep niet te veel van dit soort individuen kan hebben, omdat dit in de meeste situaties eerder een nadeel is dan een voordeel.